Witamina B12 to organiczny związek chemiczny, znany również pod nazwą kobalamina z uwagi na fakt, że atom znajdujący się w jego centrum to kobalt. Jest witaminą rozpuszczalną w wodzie. Jej główny magazyn stanowi wątroba - to tutaj znajduje się aż 90% kobalaminy obecnej w organizmie.

 

Niezbędny dla naszego organizmu związek, jakim jest witamina B12, wywiera szeroki wpływ na funkcjonowanie tkanek i narządów:

  • odpowiada za prawidłowe wytwarzanie czerwonych krwinek;
  • w połączeniu z kwasem foliowym i witaminą B6 zapobiega podwyższaniu się poziomu homocysteiny. Nadmiar tego związku niekorzystnie wpływa na ściany naczyń krwionośnych, bowiem sprzyja powstawaniu blaszki miażdżycowej i tym samym zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu;
  • bierze udział w przemianach węglowodanów, białek oraz kwasów tłuszczowych;
  • wpływa na działanie L-karnityny, związku niezbędnego do spalania kwasów tłuszczowych;
  • wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego - uczestniczy w tworzeniu otoczki mielinowej chroniącej włókna nerwowe;
  • bierze również udział w syntezie serotoniny - neuroprzekaźnika, który poprawia nastrój, niweluje zmęczenie, reguluje apetyt oraz zapobiega bezsenności.

 

Niedobór B12 - dlaczego?

Obecnie coraz częściej mamy do czynienia z niedoborem witaminy B12. Z uwagi na fakt, że źródłem tej witaminy w naszej diecie są wyłącznie pokarmy pochodzenia zwierzęcego, mogłoby się wydawać, że niedobór kobalaminy dotyczy przede wszystkim wegetarian i wegan. Nic bardziej mylnego! Okazuje się bowiem, że wegetarianie czy weganie, którzy świadomie podejmują decyzję o spożywaniu diety opartej o produkty roślinne, równie świadomie decydują się na suplementację omawianą witaminą. Dzięki temu ryzyko niedoboru B12 u takich osób znacznie spada.

Kto jeszcze zatem może być narażony na zbyt niski poziom kobalaminy w organizmie? Pomijając kwestie związane z samą dietą i jej zbilansowaniem, niedobór składnika odżywczego może się rozwinąć na skutek zaburzeń jego wchłaniania. Aby spożyta wraz z pokarmem witamina B12 mogła zostać przyswojona przez organizm, niezbędny jest tzw. czynnik wewnętrzny, inaczej zwany czynnikiem Castle'a. Jest on wytwarzany i wydzielany przez komórki znajdujące się w błonie śluzowej żołądka. Niekiedy możemy mieć do czynienia z niedoborem lub całkowitym brakiem tego czynnika, co uniemożliwia prawidłowe wchłanianie kobalaminy dostarczanej z żywnością.

 

Przyczyny zaburzonego wchłaniania witaminy B12:

  • wrodzony niedobór czynnika wewnętrznego
  • nowotwór żołądka
  • zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka
  • stan po resekcji żołądka
  • przebyty zabieg zmniejszania żołądka
  • długotrwałe przyjmowanie leków blokujących receptor H2 (m.in. popularne leki na zgagę zawierające ranitydynę)
  • alkoholizm.

 

Na skutek zaburzonego wchłaniania witaminy B12 i w efekcie niedoboru tego składnika w organizmie dochodzi do rozwoju niedokrwistości, której towarzyszą poważne objawy.

 

Zaradzą temu suplementy

Aby uniknąć wystąpienia niedokrwistości i utrzymać właściwy poziom witaminy B12 w organizmie, osoby narażone na niedobór powinny sięgnąć po suplementy z kobalaminą. Witaminę tę możemy spotkać w różnorakich formach:

  • cyjanokobalamina
  • hydroksykobalamina
  • adenozylokobalamina
  • metylokobalamina

 

Najczęściej spotykaną formą, obecną w preparatach dostępnych na rynku, jest syntetyczna cyjanokobalamina. Powszechność zastosowania tej formy w suplementach wynika z faktu, że jej wyprodukowanie jest najmniej kosztowne. Jednak za ceną idzie również jakość tego związku. Aby witamina mogła zostać wykorzystana przez tkanki, niezbędne jest odłączenie molekuły cyjanku od kobalaminy, a następnie wydalenie jej z organizmu. Proces ten zachodzi w wątrobie i może wpływać niekorzystnie na stan narządu, a sama cyjanokobalamina wykazuje pewną toksyczność.

 

Omawiana witamina dostarczona do organizmu z zewnątrz (czy to wraz z pokarmem, czy w postaci cyjanokobalaminy) zostaje przekształcana do hydroksykobalaminy. Jest to forma przejściowa, która zanim zostanie wykorzystana przez tkanki, musi ulec przekształceniu do aktywnych form: adenozylokobalaminy i metylokobalaminy.

 

Ta ostatnia, czyli właśnie metylokobalamina, to naturalnie występująca forma witaminy B12, jednocześnie najbardziej aktywna biologicznie w organizmie człowieka. Połączenie kobalaminy z cząsteczką metylową znacznie ułatwia jej wchłanianie i umożliwia bezpośrednie wykorzystanie przez tkanki. Zatem z powodzeniem może być stosowana przez osoby, u których występuje brak lub niedobór czynnika wewnętrznego. Ponadto forma ta nie zawiera toksycznych związków, dzięki czemu przyjmowanie odpowiednich dawek metylokobalaminy nie przyczynia się do wystąpienia niekorzystnych działań niepożądanych, a jedynie może pomóc w poprawie stanu zdrowia.

Niestety jednak forma ta pod wpływem światła słonecznego traci swoje właściwości i może być trudniej przyswajalna. Dlatego pamiętajmy, aby suplementy zawierające metylokobalaminę chronić przed bezpośrednim działaniem światła.